شب‌هاي قدر، عالي‌ترين لحظات براي پيوند بنده و خالق و بهترين فرصت براي انديشه در جهت

بازگشت به خويشتن در اوج غرق گشتگي در دنياي مادي است. آنان که مأمن و پناهگاه امني

براي توسل مي‌جويند، آماده شده‌اند تا در شب هاي دل کندن از هر آنچه انسان را به پستي و

فراق از اصل کشانده، رهايي يابند و همچون آيينه‌اي، مهيا و آماده تجلي نور حق خداشناسي

شوند.

اکنون که بيش از نيمي از ماه پرفيض رمضان سپري شده، دل‌ها و قلب‌ها در درياي بيکران اين ماه شسته

و مطهر شده، تا در شب‌هاي ريزش باران رحمت الهي، به درگاه حضرتش انسي دوباره گيرد و براي کسب

عافيت به دور از هر آلودگي دعا کند. در حقيقت حلقه اتصال بندگان با خالق هستي که از اول رمضان آغاز

گشته است در شب‌هاي قدر به اوج خود مي‌رسد.

درهاي رحمت الهي گشوده شده، فرشتگان نظاره ‌گر اعمال و شب زنده‌داري‌هاي بندگان عاشقي

هستند که سر بر سجده شکر ساييده و او را مي‌خوانند تا اندکي از خوان بيکران رحمتش براي ادامه

زندگي و ره توشه سفر آخرت به روي آنان گشوده شود.

"انا انزلناه في ليله القدر" آيه‌اي از کلام وحي الهي که بارها شنيده و زمزمه کرده‌ايم، کلامي که انسان

مانده در قفس دنيا و در بند ماديّات را به سوي شبي فرا مي‌خواند که گويند از هزار شب برتر است.

"قدر" به معناي اندازه‌گيري است و از اسرار شب قدر نزول قرآن است و در اين شب حوادث يک سال تا

شب قدر سال آينده اعم از زندگي، مرگ، رزق، سعادت و شقاوت بندگان تقدير مي‌شود.

در قرآن کريم آيه‌اي که بيان کند شب قدر چه شبي است، ديده نمي‌شود، تنها در آيه ‪ ۱۸۵سوره بقره

اینگونه آمده است که "شهر رمضان الذي انزل فيه القرآن" قرآن يکپارچه در ماه رمضان نازل شده

است.

با استناد به اين آيه معلوم مي‌شود شب قدر يکي از شب‌هاي ماه رمضان است، اما اين که کدام يک از

شب‌هاي آن است، در قرآن کريم بيان نشده و تنها از روايات استفاده مي‌شود. اهميت شب قدر به حدي

است که بسياري از امامان دين بر احياي اين شب حتي در حال بيماري نيز سفارش کرده‌اند.

امام صادق(ع) به ابو بصير مي ‌فرمايد: در هر يک از دو شب بيست و يکم و بيست و سوم صد رکعت نماز

بخوان، تا مي‌تواني آن دو شب را تا سپيده صبح شب زنده داري کن، در آن دو شب غسل کن. ابوبصير

عرض کرد: اگر نتوانستم ايستاده نماز بخوانم؟ فرمودند: نشسته بخوان. اگر باز هم نتوانستم؟ خوابيده

بخوان. اگر باز هم نتوانستم؟ ايرادي ندارد که سر شب کمي بخوابي و باقي مانده شب را به هر نحوي که

مي‌تواني به عبادت بپردازي، چون در ماه رمضان، درهاي آسمان گشوده است، شيطان ها در زنجيرند و

اعمال مؤمنان پذيرفته مي‌شود.

از اين حديث بر مي ‌آيد که انسان در اين شب بايد به هر شکل ممکن عبادت و راز و نياز با خالق را از

دست ندهد زيرا در اين شب که شياطين در بند هستند، هيچ واسطه‌اي بين بنده و خالق نيست.

از پيامبر گرامي اسلام (ص) نيز نقل است: از خداوند به دور باد و نفرين بر کسي که به شب قدر برسد و

زنده باشد، اما آمرزيده نشود.

"انس بن مالک" از پيامبر (ص) نقل کرده که فرمودند: ماه مبارک به شما رو آورده است و در اين ماه شبي

است که برتر از هزار ماه است و هر کس از فيض شب قدر محروم گردد، از تمام خيرات بي‌نصيب مانده

است و محروم نمي‌ماند از برکات شب قدر، مگر کسي که خويشتن را محروم کرده است.

از امام باقر (ع) نيز درباره به وجود آمدن شب قدر نقل است که اگر خداوند کارهاي مؤمنان را چند برابر

نکند به سر حد کمال نمي‌رسند، اما از راه لطف کارهاي نيکوي آن‌ها را چند برابر مي‌فرمايد تا

کاستي هايشان جبران شود.

بر اين اساس، راز سعادتمند شدن انسان‌ها در شب قدر، عمل اختياري صالحي است که با عنايت

خداوند، برکت يافته و چند برابر مي‌شود.

از حضرت رسول (ص) نيز پيرامون شب زنده داري شب قدر نقل است که فرمودند: کسي که شب قدر را

شب زنده‌داري کند، تا شب قدر آينده، عذاب دوزخ از او دور گردد.

امام موسي بن جعفر (ع) نيز در اين ‌باره فرمودند: کسي که در شب قدر غسل کرده و تا سپيده صبح

شب زنده‌داري کند، گناهانش آمرزيده مي‌شود. تمامي اين روايات بر اين مطلب دلالت دارند که برخي

مقدرات و پاداش‌ها، مانند دور شدن از عذاب دوزخ، نتيجه کار خود بندگان است و سرنوشت هر انساني

در شب قدر به دست خودش رقم مي‌خورد.

در اين شب به خواندن دعاهايي از جمله "جوش کبير"، "دعاي افتتاح" و "ابوحمزه ثمالي" سفارش

شده زيرا انسان با يادآوري لطف، گذشت، کرم، رحمت و بخشش بي‌پايان خداي مهربان او را در کنار و

دستگير خويش مي‌بيند و نور اميد در دلش مي درخشد.

در شب‌هاي قدر انسان وارد مسير سرنوشت خود گشته و آن را تغيير مي‌دهد، گاهي براي پيمودن مسير

مقدرات، بر بال دعا و گاه بر بال عمل مي‌نشيند و با درک اين شب، از شرّ نفس و شياطين به آن خالق

يکتا دست ياري دراز مي ‌کند تا همواره نگاهبان او باشد تا بتواند ره توشه‌اي از اعمال نيک و شايسته

براي سفر آخرت خود ذخيره کند.

از اعمال شب قدر آن است که انسان به نگهبانان اين شب "معصومين (ع)" توسل جسته و توفيق در

اعمال و احوال را که به آن احتياج دارد ذکر کرده و تلاش کند تا با استغفار از گناهان خود، باران رحمت و

جود و بخشش خداوند را شامل حال خود کند.

از ديگر اعمال شب قدر، نمازي است که در آن يک بار حمد و هفت بار "قل هو الله احد" خوانده مي‌شود و

بعد از پايان نماز هفتاد بار ذکر "استغفرالله ربي و اتوب اليه" گفته مي‌شود و سپس حوايج از خدا خواسته

مي‌شود. به جا آوردن صد رکعت نماز و خواندن دعاهايي که در بين آن وارد شده از ديگر اعمال اين شب

است، زيرا مضامين آن برآمده از سينه امامان دين بوده و در اين ادعيه علوم گران بهايي است که جز

پيامبران و جانشينان آنان کسي از آن آگاه نيست. خواندن دعاي گشودن قرآن و قرآن را روي سر گذاشتن

از ديگر اعمال شب قدر است به اين نيت که عقل و انديشه او با اين عمل تقويت شده و با دانش‌هاي قرآن

کامل شود و نور عقل با نور قرآن ضميمه گردد.

قرآن را بگشايد و بگذارد در مقابل خود و بگويد:

اللّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُکَ بِکِتابِکَ الْمُنْزَلِ وَمَا فِيهِ، وَ فِيهِ اسْمُکَ الاَْکْبَرُ، وَ أَسْماؤُکَ الْحُسْنى، وَ مَا يُخافُ وَ يُرْجى،

أَنْ تَجْعَلَنِي مِنْ عُتَقائِکَ مِنَ النّارِ. پس هر حاجت که دارد بخواهد. قرآن شريف را بر سر بگذارد و بگويد:

 اللّهُمَّ بِحَقِّ هذَا الْقُرْآنِ وَ بِحَقِّ مَنْ أَرْسَلْتَهُ بِهِ وَ بِحَقِّ کُلِّ مُؤْمِن مَدَحْتَهُ فِيهِ وَ بِحَقِّکَ عَلَيْهِمْ فَلاَ أَحَدَ أَعْرَفُ

بِحَقِّکَ مِنْکَ، پس ده مرتبه بگويد بِکَ يَا اللّهُ، ده مرتبه بِمُحَمَّد، ده مرتبه بِعَلِيٍّ، ده مرتبه بِفاطِمَةَ ده

مرتبه بِالْحَسَنِ ده مرتبه بِالْحُسَيْنِ ده مرتبه بِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ده مرتبه بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ده مرتبه

بجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّد ده مرتبه بِمُوسَى بْنِ جَعْفَر ده مرتبه بِعَلِيِّ بْنِ مُوسى ده مرتبه بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ

ده مرتبه بِعَلِيِّ بْنِ مُحَمَّد ده مرتبه بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ده مرتبه بِالْحُجَّةِ پس هر حاجت که دارى طلب

کن.

به جا آوردن نمازهاي مستحبي و قضا، قرائت سوره‌هاي روم، عنکبوت و دخان (در شب بيست و

سوم)، از ديگر اعمال سفارش شده در شب هاي قدر براي بهره‌ گيري از کرم و بخشش خداوند و آمرزش

گناهان است.